Psikolojiye göre markette önünüze birinin geçmesine izin veriyorsanız sadece nazik değilsiniz
Bilimsel yayın platformu SciELO’da yayımlanan yeni bir araştırma, günlük hayatta basit bir nezaket kuralı olarak kabul edilen “kasada sıra verme” davranışının arkasındaki psikolojik süreçleri inceledi. Araştırma sonuçlarına göre, sepeti dolu bir müşterinin arkasındaki az ürünlü kişiye yol vermesi, gelişmiş bir “bilişsel empati” yeteneğine işaret ediyor.
BAŞKALARININ DURUMUNU DOĞRU TAHMİN ETME BECERİSİ
Araştırmada bilişsel empati; bir bireyin, başkalarının belirli durumlar karşısında hissettiği duyguları doğru bir şekilde analiz etme, tahmin etme ve yorumlama becerisi olarak tanımlanıyor.
Uzmanlar, kasada sıra veren kişilerin zihinsel süreçlerini şu şekilde açıklıyor:
Kuyrukta bekleyen kişi, arkasındaki müşterinin elinde az sayıda ürün olduğunu hızlıca tespit ediyor.
Ona öncelik vermenin kendi bekleme süresini kayda değer ölçüde etkilemeyeceğini hesaplıyor.
Bu davranışın karşı tarafa büyük bir zaman tasarrufu sağlayacağını öngörerek duruma uygun karar alıyor.
‘AŞIRI UYANIKLIK’ VE TETİKTE OLMA DURUMU
Çalışmada, çevreye karşı duyarlı olmanın olumlu etkilerinin yanı sıra bu durumun aşırıya kaçması halinde ortaya çıkabilecek risklere de dikkat çekildi. Psikologlar, sürekli olarak çevredeki detayları analiz etme ve başkalarının ihtiyaçlarına odaklanma eğiliminin aşırı uyanıklık ve tetikte olma durumunu tetikleyebileceğini belirtti.
Rapora göre, sürekli tetikte olma hali bireylerde kronik stres ve anksiyete seviyelerini artırıyor. Bu durumun uzun vadede yol açabileceği olumsuzluklar; odaklanma ve konsantrasyon kaybı, ciddi uyku bozuklukları, kronik zihinsel yorgunluk şeklinde sıralanıyor.
UZMANLARDAN “DENGE” UYARISI
Araştırmacılar, empati duygusunun bireyin kendi sınırlarını ihlal edecek boyuta ulaşmaması gerektiğinin altını çizdi. Başkalarına yardımcı olma davranışının kalıcı bir refleks yerine duruma göre şekillenen esnek bir eylem olarak kalması gerektiği, aksi takdirde bireyin kendi ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
